Belang van professionele voetverzorging

Belang van professionele voetverzorging

Voetverzorging is voor diabetici van groot belang, maar ze vereist wel specifieke kennis en vaardigheden. Behandelfouten kunnen grote gevolgen hebben. Van alle voetwonden is tussen de 13%216 en 30%217 het gevolg van beschadigingen aan de voet (door de patient zelf of door professionele voetverzorgers), onvoldoende voetverzorging of slechte voethygiene. Het gebruik van preparaten die de hoornlaag van de huid verweken (keratolytica), verkeerde of verkeerd gebruikte voetverzorgingsinstrumenten (pincetten, scharen, scheermesjes, speciale instrumenten zoals schaven) en te lange of te hete voetbaden zijn mogelijke oorzaken voor wonden als gevolg van incorrecte voetverzorging.

Een correcte voetbehandeling omvat verzorging van het eelt, verwijdering van likdoorns, verzorging van interdigitale gebieden, verzorging van kloven, maceratie, mycosen, nagels en de voorzichtige correctie van misvormde nagels. Ook het herkennen van pathologische veranderingen aan de voet en de controle van de schoenen en sokken van de patient kan, na een hiertoe vereiste opleiding, aan voetverzorgers toevertrouwd worden.

Een ingegroeide teennagel (unguis incarnatus), die traditioneel operatief via een wigexcisie (Emmert-plastiek) plaatsvindt, kan volgens een recente studie succesvol conservatief met een tamponnade, ontlasting en eventueel antibiotica behandeld worden. Operatieve ingrepen aan de voet van diabetici hebben een verhoogd risico op de ontwikkeling van gangreen.218

Terwijl in de Verenigde Staten en Groot-Brittannie goed opgeleide voetverzorgers (chiropodisten) grotendeels de verzorging van diabetische voetpatienten voor hun rekening nemen en in Denemarken dankzij de bijscholing van 450 voetverzorgers tot gekwalificeerde behandelaars van diabetici het amputatiepercentage tussen 1981 en 1989 met 30% is gedaald, heeft de Bund deutscher Arzte und Krankenkassen (BdAK) in 1994 besloten dat het ziekenfonds de medische voetverzorging niet meer hoeft te vergoeden. Als reden voor deze beslissing werd enerzijds aangevoerd dat voetverzorging tot de algemene lichaamsverzorging en hygiene behoort en daardoor niet door het ziekenfonds vergoed hoeft te worden, en anderzijds dat de kwaliteit van de medische voetverzorging onvoldoende is, zonder dit trouwens nader te beschrijven. In 1997 oordeelde het Sozialgericht (rechtbank voor sociale zaken) in Dusseldorf dat de toepassing van deze regeling op patienten met voetaandoeningen (bijv. met het diabetisch voetsyndroom) in strijd met de wet is en verklaarde haar daar- mee voor deze groep nietig.216

Feit is dat de medische voetverzorging in Duitsland tot nu toe niet wettelijk is geregeld. Podologieopleidingen met een structureel, tweejarig programma in meerdere Duitse steden en de opzet van een opleiding tot voetverzorger DDG door de Deutsche Diabetes-Gesellschaft om deze periode te overbruggen moeten ook in Duitsland zo snel mogelijk tot gekwalificeerde voetverzorgers voor diabetici leiden.

Uit recent onderzoek is gebleken dat een regelmatige voetverzorging niet alleen het risico op recidieven vermindert, maar ook de kosten voor de behandeling van voetproblemen in belangrijke mate verlaagt.216 Een speciaal opgeleide en gekwalificeerde verpleegster verzorgde in samenwerking met een voetpoli voor diabetici maandelijks de voeten van 51 patienten (waarvan 48 met een voetulcus).

Het percentage recidieven kon in combinatie met orthopedisch schoeisel jaarlijks tot 8% worden teruggebracht. Werden eerst nog dertig patienten vanwege voetproblemen in het ziekenhuis opgenomen, nu waren er dat nog maar zeven. Voordat de professionele voetverzorging werd ingevoerd, voerde 30% van de patienten deze zelfstandig uit; hiervan verwondde de helft zichzelf regelmatig. De kosten als gevolg van voetproblemen konden door deze maatregel met 80% verminderd worden.

Het lijkt met name bij oudere mensen onwaarschijnlijk dat zelfstandige voetverzorging voetwonden kan voorkomen. In een onderzoek onder diabetici ouder dan 75 jaar was slechts 14% in staat de eigen voetzool te controleren en had meer dan 50% problemen met de verzorging van de nagels. Regelmatige professionele voetverzorging heeft vooral bij deze leeftijdsgroep een effectievere preventieve werking dan uitgebreide voorlichting.219

 

 

 

 

 

Drukplekken met bloedingen op de voetrug na gebruik van voor diabetici bedoelde steunzolen in onvoldoende diep schoeisel: het gevolg van de slechte kennisstand van patienten en therapeuten