De diabetische voet: een wereldwijd probleem

De diabetische voet: een wereldwijd probleem

In 1996 waren er ongeveer 135 miljoen diabetespatiënten en voor 2025 luidt de voorspelling dat dat er op grond van de stijgende levensverwachting, de verandering van de voedingsgewoonten en de toename van het aantal adipeuze patiënten 300 miljoen zullen zijn. Met name de landen waarin de infrastructuur en voorzieningen voor de behandeling van voetwonden het gebrekkigst zijn, zullen een drastische toename van patiënten met diabetes type 2 beleven. Zo wordt er voorspeld dat er in 2025 in India 57 miljoen en in China 38 miljoen diabetici zullen zijn. In de Centraal- en Zuid-Afrikaanse landen zal het aantal toenemen van 3 naar 8 miljoen. Dit betekent een stijging van 185%.. Hoewel de pathogenese van diabetische voetproblemen overal ter wereld hetzelfde is, onderscheiden de klinische manifestatievormen en de bijbehorende problemen zich als gevolg van de lokale omstandigheden en socioculturele kenmerken van de verschillende landen en geografische regio’s.

Terwijl in West-Europa de verdeling van de risicofactoren (arterieel vaatlijden en diabetische sensomotorische neuropathie) globaal gezien zeer gelijkmatig is en ook de behandelresultaten van de Midden-Europese en Noord-Amerikaanse instellingen onderling geen wezenlijke verschillen vertonen zien de verhoudingen in andere delen van de wereld er vanwege de epidemiologische kenmerken en de bijzonderheden van de betreffende gezondheidssystemen er soms heel anders uit.

In Oost-Europa komen gespecialiseerde instellingen voor de behandeling van de diabetische voet slechts heel sporadisch voor. Amputeren is daar op veel plaatsen nog de standaard. Alleen door samenwerkingsprogramma’s met West-Europese landen komt het langzamerhand tot structurele verbeteringen. In Zuid-Amerika, waar de prevalentie van diabetes meer dan 6% bedraagt, valt er tot nu toe alleen in Costa Rica, Mexico en Brazilie een begin van het opzetten van structuren te constateren. In enkele Noord-Afrikaanse landen, waar meer dan 10% van de bevolking diabeticus is, heeft 12% van de patiënten die in het ziekenhuis zijn opgenomen, een voetulcus en heeft 7% van de diabetici een amputatie ondergaan. In Australie daarentegen zijn programma’s voor de voetverzorging van diabetici al in het hele land geimplementeerd. In enige tropische landen leidt de co-existentie van diabetes mellitus en lepra tot een bijzonder groot aantal patiënten met risico op voetwonden. Ook komt daar een relatief groter aantal voet- en handinfecties bij diabetici voor zonder dat er sprake is van de klassieke risicofactoren zoals arterieel vaatlijden en diabetische neuropathie.

De wezenlijke verschillen in de manifestatie van het diabetisch voetsyndroom tussen industriestaten (Japan en Duitsland) en ontwikkelingslanden (Tanzania en India) zijn volgens een onderzoek van het Marienkrankenhaus in Soest onder 613 patiënten het veel kleinere aandeel van patiënten met arterieel vaatlijden vanwege het minder vaak voorkomen van nicotineabusus, de aanmerkelijk lagere leeftijd van de patiënten en de kortere diabetesduur in de ontwikkelingslanden. Schoeiselgerelateerde wonden bleken in de ontwikkelingslanden slechts in 5% tot 6% van de gevallen voor te komen; in de industrielanden bedroeg dit percentage daarentegen 27%.

In beide landen had circa 80% van de patiënten met het diabetisch voetsyndroom een diabetische neuropathie.

De situatie in enkele Afrikaanse landen wordt gekenmerkt door een hoog aandeel van analfabeten onder de voetpatiënten, de bijgevolg moeilijkere informatieverstrekking en voorlichting, het grote aantal patiënten dat de ziekenhuisbehandeling zelf beeindigt en een amputatiepercentage van meer dan 50% in een cultuur waarin het verlies van een extremiteit zwaarder weegt dan het verlies van het eigen leven. Ongewone verschijningsvormen als gevolg van socioculturele bijzonderheden kenmerken het beeld van de diabetische voet in India. In een land waarin 30% van de bevolking onder de armoedegrens leeft, is het dragen van schoenen eerder uitzondering dan regel. Infecties van fissuren vanwege het op blote voeten lopen, verbrandingen op de hete straatstenen voor de hindoetempels, waar het de gelovigen ten strengste verboden is schoenen te dragen, en drukplekken door de specifieke gebedshouding van de moslims zijn allemaal oorzaken van diabetische voetproblemen in India. Bijzondere manifestatievormen van het diabetisch voetsyndroom in dit land zijn onder meer wonden aan de tenen van neuropathische patiënten als gevolg van rattenbeten en infecties door tropische wormen.

Manifestatievormen van het diabetisch voetsyndroom in India:

a) eeltvorming op de achtervoet bij een islamitische diabetespatient; resultaat van de typische knielende gebedshouding met gekruiste voeten

b) verbranding aan de achtervoet doordat de blote voet op de hete uitlaat van een motor is geplaatst (beide foto’s zijn ter beschikking gesteld door de heer dr. V. Viswanathan uit Chennai in India)zur Verfugung gestellt)