Wondbehandeling in de reinigingsfase

Wondbehandeling in de reinigingsfase

Ervaring heeft geleerd dat in de eerste fase veel geduld is vereist. Hoe langer het ulcus bestaat, des te langer duurt deze fase. De stofwisselingsstoornis in het huidweefsel die ten grondslag ligt aan het veneuze ulcus houdt niet alleen de chroniciteit van de wond in stand, maar zorgt eveneens voor een aanzienlijke belemmering van de zelfreinigende mechanismen. Deze circulus vitiosus kan uitsluitend door adequate behandeling worden doorbroken. Enerzijds is compressietherapie noodzakelijk ter verbetering van de hemodynamiek; anderzijds moeten doelgerichte reinigingsmaatregelen worden getroffen.

De mate van heling van een ulcus cruris venosum verbetert aanzienlijk wanneer necrose en weefsel met slechte doorbloeding indien mogelijk volledig worden verwijderd.

Chirurgische verwijdering van necrose

Als de medische situatie van de patiënt het toelaat, moet in het kader van een chirurgisch debridement, gestreefd worden naar een zo compleet mogelijke verwijdering van necrotisch en onvoldoende doorbloed weefsel en fibrinekorsten. Hierdoor krijgt men een ‘verse’, bloedende wond, zodat de wondgenezing zoals bij een acute wond op gang kan komen. Na de bloedstelping komen de groeifactoren vrij en migreert een toereikende hoeveelheid ontstekingscellen. De wondgenezing krijgt een nieuwe kans met chronologisch correcte celprocessen. Dit verloop moet met name bij therapieresistente ulcera in aanmerking worden genomen, waarbij afhankelijk van de conditie van de wond eventueel een indicatie bestaat voor wondsluiting door een huidtransplantatie.

Voor de verzorging van het chirurgisch gedebrideerde ulcus en voor de aansluitende wondconditionering is een wondafdekking met Sorbalgon-calciumalginaatkompressen geschikt. Op pagina 49 staat het werkingsprincipe van Sorbalgon beschreven.

Reiniging door vochtige wondbehandeling

Als een chirurgisch debidrement niet uitvoerbaar is, bestaat de mogelijkheid voor een fysisch debridement met behulp van de vochtige wondbehandeling. Hiertoe zijn hydroactieve verbanden beschikbaar met verschillende werkingswijzen, die in overeenstemming met de toestand van de wond worden toegepast.

Voor ulcera met duidelijk herkenbaar fibrineus en/of vettig beslag (geïnfecteerd of niet-geïnfecteerd) wordt een vochttherapie aanbevolen met TenderWet en/of TenderWet plus. Op pagina 44 staat het werkingsprincipe van dit ‘absorptieen spoelkompres’ beschreven. TenderWet is vooral ook geïndiceerd wanneer de huid rond het ulcus uiterst gevoelig is door eczemateuze veranderingen.

Bijzonder geschikt voor de behandeling onder compressieverbanden is het hydroactieve schuimverband PermaFoam. Dit beschikt over een hoge opwaartse capillaire werking voor snelle regulering van het wondexsudaat. Bovendien heeft het een groot vochtvasthoudend vermogen, waardoor de wondranden worden beschermd tegen maceratie. Een uitgebreide productomschrijving vindt u op pagina 50.

Bij ulcera met matige afscheiding, maar relatief intact omringend weefsel kan het hydrocolloïdverband Hydrocoll worden gebruikt. Dankzij de halfdoorlaatbaarheid worden de autolytische processen van de wondreiniging bijzonder goed ondersteund. Meer informatie over het werkingsprincipe van Hydrocoll vindt u op pagina 53.

Ulcera met ernstig beschadigd omringend weefsel vereisen een bijzonder voorzichtige wondbehandeling, bijvoorbeeld met TenderWet-kompressen.

Infectieprofylaxe en –bestrijding

In de reinigingsfase is het eerstvoorkomende probleem de infectieprofylaxe en –bestrijding, waarbij vaak sprake is van onzekerheidsfactoren. In het algemeen moet worden uitgegaan van aanwezigheid van ziektekiemen in het ulcus. De besmetting leidt echter met name bij puur veneuze ulcera relatief zelden tot een klinisch manifeste infectie. De algemeen waarneembare eerder geringe vatbaarheid voor infecties van oudere chronische wonden lijkt derhalve ook betrekking te hebben op het ulcus cruris venosum. Het profylactisch desinfecteren van het ulcus of een topisch toegepaste antibioticabehandeling is derhalve in de regel niet zinvol, met name ook vanwege het remmende effect van veel van deze substanties op de wondgenezing en vanwege het hoge risico op sensibilisaties.

Het zilverhoudende zalfkompres Atrauman Ag met een duidelijk bacteriëndodend effect is geïndiceerd bij geïnfecteerde wonden.

Een behandeloptie bij geïnfecteerde en met infectie bedreigde wonden is het zilverhoudende zalfkompres Atrauman Ag. De werkzaamheid van dit kompres kenmerkt zich door een breed spectrum. Het kompres beschikt over een lang aanhoudende bacteriëndodende werking bij beproefde goede weefseltolerantie met slechts geringe toxiciteit. Meer informatie over Atrauman Ag vindt u op pagina 56. Autraman Ag kan ook worden toegepast indien bij ernstige infecties en duidelijk verhoogde CRP, evenals bij problematische ulcera, een systemische antibioticabehandeling noodzakelijk wordt. Eventueel moet voor een optimaal effect van de antibioticabehandeling een kiembepaling worden uitgevoerd en een antibiogram worden opgesteld.